Nhiều người bất ngờ khi một bên người bỗng đau rát, châm chích rồi vài ngày sau nổi lên dải mụn nước. Đó có thể là zona thần kinh, dân gian quen gọi là giời leo. Bệnh không hiếm gặp, nhất là ở người lớn tuổi hoặc người có sức đề kháng giảm. Phát hiện và xử trí sớm giúp giảm khó chịu và hạn chế biến chứng đau kéo dài sau khi khỏi.

Zona thần kinh là gì

Zona thần kinh là bệnh do virus Varicella Zoster gây ra, cùng loại virus gây bệnh thủy đậu. Sau khi một người khỏi thủy đậu, virus không bị loại bỏ hoàn toàn mà nằm im trong các hạch thần kinh. Khi gặp điều kiện thuận lợi như suy giảm miễn dịch, virus tái hoạt động, lan theo đường dây thần kinh và gây tổn thương trên da thành dải.

Dấu hiệu nhận biết

  • Cảm giác đau rát, châm chích, tê bì hoặc ngứa ở một vùng da trước khi phát ban
  • Xuất hiện các mụn nước nhỏ mọc thành dải, thường chỉ ở một bên cơ thể
  • Vùng tổn thương đau như điện giật hoặc kim châm
  • Có thể kèm sốt nhẹ, mệt mỏi, đau đầu
  • Sau vài ngày mụn nước khô lại, đóng vảy

Đặc điểm gợi ý zona là tổn thương chỉ phát triển ở một bên cơ thể, dọc theo đường đi của một dây thần kinh và thường kèm cảm giác đau khá rõ rệt.

Nguyên nhân

Nguyên nhân là virus Varicella Zoster tồn tại sẵn trong cơ thể người từng mắc thủy đậu tái hoạt động. Các yếu tố làm tăng nguy cơ gồm tuổi cao, hệ miễn dịch suy yếu do bệnh lý hoặc thuốc, suy nhược cơ thể, mệt mỏi kéo dài và những sang chấn tinh thần, căng thẳng. Vì vậy bệnh thường xuất hiện khi sức khỏe và sức đề kháng đang giảm sút.

Cách phòng tránh

  • Tiêm vắc xin theo tư vấn của cơ sở y tế, người chưa từng mắc thủy đậu nên tiêm vắc xin thủy đậu để giảm nguy cơ zona sau này
  • Tăng cường hệ miễn dịch bằng chế độ ăn uống cân đối, đủ chất
  • Tập thể dục đều đặn và ngủ đủ giấc
  • Giảm căng thẳng, giữ tinh thần thoải mái
  • Kiểm soát tốt các bệnh lý nền nếu có
  • Tránh tiếp xúc trực tiếp với dịch từ mụn nước của người bệnh, nhất là với người chưa từng bị thủy đậu

Khi nào cần gặp bác sĩ

Nên đi khám sớm ngay khi nghi ngờ zona, vì điều trị trong những ngày đầu giúp giảm triệu chứng và hạn chế biến chứng. Cần đặc biệt lưu ý khi tổn thương xuất hiện gần mắt, ở mặt hoặc tai, khi đau nhiều dai dẳng, sốt cao, hoặc người bệnh là người cao tuổi và có miễn dịch suy giảm.

Khuyến cáo: Bài viết chỉ mang tính tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán và điều trị của bác sĩ. Việc dùng thuốc và tiêm vắc xin cần theo chỉ định chuyên môn. Khi có dấu hiệu nghi ngờ hoặc tổn thương ở vùng mặt, mắt, hãy đến cơ sở y tế kịp thời.