Khoảng vài ngày sau sinh, nhiều cha mẹ chợt thấy da con hơi ánh vàng và bắt đầu lo lắng. Vàng da là một trong những tình trạng phổ biến nhất ở trẻ sơ sinh, và trong đa số trường hợp, nó nhẹ rồi tự hết khi gan của bé hoàn thiện dần. Tuy vậy, hiểu đúng về vàng da và biết khi nào cần để ý là điều rất quan trọng, vì có những trường hợp cần được can thiệp sớm.

Vàng da là gì và vì sao xảy ra

Vàng da là hiện tượng da và lòng trắng mắt của bé chuyển sang màu vàng, do chất bilirubin tích tụ trong cơ thể. Bilirubin sinh ra khi các tế bào hồng cầu bị phá vỡ. Ở trẻ sơ sinh, lượng hồng cầu bị phá vỡ nhiều hơn trong khi gan còn non nớt, chưa kịp đào thải hết bilirubin, nên chất này tạm thời tích lại và làm da vàng. Một số yếu tố như bú mẹ, tan máu hay một vài rối loạn chuyển hóa, di truyền cũng có thể làm tăng nguy cơ vàng da.

Cách nhận biết tại nhà

Vàng da thường xuất hiện đầu tiên ở vùng mặt, rồi lan dần xuống thân mình và tay chân khi mức bilirubin tăng lên. Một mẹo quan sát đơn giản dưới ánh sáng tự nhiên là dùng ngón tay ấn nhẹ lên da bé, khi buông ra nếu vùng da đó ánh vàng thì đó có thể là dấu hiệu vàng da. Hãy kiểm tra cả lòng trắng mắt của con.

Theo dõi và điều trị

Phần lớn các trường hợp vàng da nhẹ không cần điều trị đặc biệt và sẽ tự lui dần khi gan của bé phát triển, thường trong khoảng một đến hai tuần. Điều quan trọng là cho bé bú đủ và theo dõi mức độ vàng có lan rộng hay đậm thêm không.

Nếu mức bilirubin cao hoặc tiếp tục tăng, bác sĩ có thể chỉ định chiếu đèn. Khi chiếu đèn, bé chỉ mặc tã và được che mắt, nằm dưới ánh đèn xanh đặc biệt giúp cơ thể xử lý bớt bilirubin. Quá trình này thường kéo dài một đến hai ngày. Việc theo dõi và điều trị kịp thời rất quan trọng, vì bilirubin quá cao kéo dài có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến não bộ của bé.

Những lưu ý quan trọng

  • Quan sát da và lòng trắng mắt bé dưới ánh sáng tự nhiên mỗi ngày.
  • Cho bé bú đủ cữ vì điều này hỗ trợ đào thải bilirubin.
  • Để ý xem vàng da có lan từ mặt xuống thân, tay chân hay không.
  • Tuân thủ lịch tái khám và đo bilirubin theo hướng dẫn của bác sĩ.
  • Không tự ý phơi nắng bé qua cửa kính để thay cho điều trị y tế.
Khuyến cáo: Bài viết chỉ mang tính tham khảo và mỗi bé một khác. Hãy đưa bé đi khám ngay nếu vàng da xuất hiện sớm trong 24 giờ đầu, lan nhanh xuống bụng và chân, bé bú kém, ngủ li bì khó đánh thức, sốt hoặc khóc thét bất thường. Chỉ có bác sĩ nhi khoa mới đánh giá chính xác mức độ và hướng xử trí phù hợp.