Nếu bạn từng thấy choáng ngợp khi nghe đến hai chữ ngân sách, thì quy tắc 50/30/20 là điểm khởi đầu dễ chịu nhất. Nó không bắt bạn ghi chép từng đồng hay học công thức tài chính, mà chỉ chia thu nhập sau thuế thành ba phần với tỷ lệ dễ nhớ. Đơn giản chính là sức mạnh của phương pháp này, bởi một kế hoạch càng dễ làm thì bạn càng dễ duy trì lâu dài.

Ba phần của một đồng lương

  • 50% cho nhu cầu thiết yếu: tiền nhà, ăn uống, đi lại, hóa đơn, học phí
  • 30% cho mong muốn cá nhân: giải trí, mua sắm, du lịch, cà phê bạn bè
  • 20% cho tương lai: tiết kiệm, trả nợ, đầu tư, quỹ khẩn cấp

Ý tưởng cốt lõi là một nửa thu nhập dùng để duy trì cuộc sống cơ bản, ba phần mười dành cho những thứ khiến cuộc sống đáng sống, và hai phần mười còn lại được giữ riêng cho con người tương lai của bạn. Khi tiền vừa về, hãy chia ngay theo tỷ lệ này thay vì đợi cuối tháng xem còn dư bao nhiêu. Cách chia ngay từ đầu giúp bạn không rơi vào tình trạng tiêu trước rồi mới tiếc nuối phần đáng lẽ để dành.

Phân biệt nhu cầu và mong muốn

Ranh giới giữa cần và muốn đôi khi mờ nhạt. Một bữa cơm để no là nhu cầu, nhưng bữa nhà hàng sang trọng là mong muốn. Điện thoại để liên lạc là nhu cầu, nhưng đổi máy mới chỉ vì model vừa ra mắt là mong muốn. Tự đặt câu hỏi này mỗi khi chi tiêu sẽ giúp bạn xếp đúng nhóm và giữ tỷ lệ không bị lệch. Thói quen phân biệt rạch ròi cũng dần giúp bạn nhận ra mình thật sự cần ít hơn mình tưởng.

Khi tỷ lệ chuẩn không vừa với bạn

Ở các thành phố lớn, riêng tiền thuê nhà đã có thể ngốn quá nửa thu nhập, khiến con số năm mươi phần trăm trở nên xa vời. Đừng vì thế mà bỏ cuộc. Quy tắc này là khung tham chiếu chứ không phải luật cứng. Bạn có thể bắt đầu với tỷ lệ sáu mươi, hai mươi lăm, mười lăm rồi từ từ cải thiện. Điều quan trọng là luôn dành ra một phần cho nhóm tương lai dù nhỏ, bởi thói quen tích lũy quan trọng hơn con số tuyệt đối ở giai đoạn đầu.

Sức mạnh của phần dành cho tương lai

Nhiều người nghĩ tiết kiệm hai phần mười thu nhập chẳng thấm vào đâu, nhưng duy trì đều đặn trong nhiều năm sẽ tạo nên một tấm đệm tài chính vững chắc. Nếu đang có nợ lãi cao, hãy ưu tiên phần này cho việc trả nợ trước, sau đó mới chuyển dần sang tích lũy và đầu tư. Mỗi tháng kiên trì là một viên gạch, và bạn sẽ ngạc nhiên khi nhìn lại bức tường mình đã xây sau vài năm.

Tự động hóa để khỏi quên

Mẹo để quy tắc này sống lâu là tự động hóa. Ngay ngày nhận lương, hãy chuyển phần tiết kiệm sang một tài khoản riêng để bạn không vô tình tiêu mất. Cái gì khuất mắt thì khó tiêu hơn. Khi việc chia tiền diễn ra tự động, bạn không còn phải dựa vào ý chí mỗi tháng, mà để hệ thống làm thay phần việc dễ nản nhất.

Nội dung bài viết chỉ mang tính tham khảo, không phải lời khuyên đầu tư hay tài chính. Tỷ lệ phù hợp tùy thuộc hoàn cảnh từng người. Hãy cân nhắc kỹ và trao đổi với chuyên gia tài chính nếu bạn cần một kế hoạch riêng.

Quy tắc 50/30/20 không phải chiếc đũa thần, nhưng nó là một khởi đầu đủ nhẹ để bạn không bỏ cuộc ngay tuần đầu. Hãy thử trong ba tháng, theo dõi xem nhóm nào hay bị vượt rồi điều chỉnh tỷ lệ cho hợp với chính mình. Một kế hoạch đơn giản mà bạn duy trì được luôn tốt hơn kế hoạch hoàn hảo mà bạn bỏ dở giữa chừng.